Trả góp đều hay dư nợ giảm dần: cách nào tốn ít lãi hơn?

Hai cách trả nợ khác nhau ở chỗ nào

Khi vay trả góp, bạn thường được chọn giữa hai cách trả. Hiểu đúng bản chất của từng cách sẽ giúp bạn biết mình đang trả tiền cho cái gì.

Trả góp đều (còn gọi là trả cố định): mỗi tháng bạn trả đúng một số tiền như nhau, từ tháng đầu đến tháng cuối. Trong số tiền đó, phần lãi lớn ở giai đoạn đầu và nhỏ dần về cuối, còn phần gốc thì ngược lại — nhỏ ở đầu và lớn dần về sau. Số tiền trả không đổi, nhưng cấu trúc gốc và lãi bên trong thì thay đổi qua từng tháng.

Dư nợ giảm dần (còn gọi là trả gốc đều): số gốc được chia đều cho số tháng, rồi cộng thêm lãi tính trên dư nợ còn lại của tháng đó. Vì dư nợ cứ giảm đều nên tiền lãi cũng giảm đều, kéo theo tổng số tiền phải trả mỗi tháng giảm dần.

Điểm chung: cả hai đều là vay trả góp, lãi đều tính trên số tiền bạn thực sự còn nợ. Khác biệt lớn nhất nằm ở tốc độ trả gốc.

Vì sao dư nợ giảm dần thường tốn ít lãi hơn

Nguyên tắc rất đơn giản: tiền lãi phụ thuộc vào dư nợ thực tế. Ai còn nợ nhiều thì trả lãi nhiều, ai trả gốc nhanh thì đỡ lãi.

Với cách trả góp đều, những tháng đầu bạn trả gốc rất ít, phần lớn số tiền hàng tháng là lãi. Dư nợ vì thế giảm chậm, và bạn bị tính lãi trên một khoản nợ lớn trong thời gian dài hơn.

Với cách dư nợ giảm dần, gốc được trả đều ngay từ tháng đầu nên dư nợ tụt xuống nhanh hơn. Kết quả là tổng tiền lãi phải trả trong cả kỳ hạn thấp hơn.

Đổi lại, tháng đầu của dư nợ giảm dần thường cao hơn tháng đầu của trả góp đều, vì bạn phải trả nhiều gốc hơn. Càng về sau, số tiền phải trả càng nhẹ đi.

Ví dụ giả định: vay 120 triệu trong 12 tháng

Toàn bộ con số trong mục này là giả định, chỉ để minh họa cách tính, không phải lãi suất hay biểu phí thật của bất kỳ ngân hàng nào.

Giả định: vay 120 triệu, kỳ hạn 12 tháng, lãi suất giả định 1%/tháng, không có phí.

Cách 1 — dư nợ giảm dần:

• Gốc phải trả mỗi tháng: 120 triệu chia 12 tháng = 10 triệu
• Lãi tháng 1: 120 triệu nhân 1% (giả định) = 1,2 triệu → trả tổng 11,2 triệu
• Lãi tháng 2: 110 triệu nhân 1% (giả định) = 1,1 triệu → trả tổng 11,1 triệu
• Lãi tháng 3: 100 triệu nhân 1% (giả định) = 1,0 triệu → trả tổng 11,0 triệu
• … cứ thế giảm dần, đến tháng 12: lãi 10 triệu nhân 1% (giả định) = 0,1 triệu → trả tổng 10,1 triệu
• Tổng lãi cả kỳ: 1% (giả định) nhân (120 + 110 + … + 10) triệu = 1% (giả định) nhân 780 triệu = 7,8 triệu

Cách 2 — trả góp đều:

• Số tiền trả mỗi tháng, theo cách tính của khoản trả góp đều với các giả định trên: khoảng 10,66 triệu
• Tổng tiền trả cả kỳ: 10,66 triệu nhân 12 tháng ≈ 127,9 triệu
• Tổng lãi: khoảng 7,9 triệu

So sánh: ở ví dụ giả định này, dư nợ giảm dần có tổng lãi khoảng 7,8 triệu, trả góp đều khoảng 7,9 triệu, chênh khoảng 0,1 triệu. Mức chênh nhỏ vì kỳ hạn chỉ 12 tháng. Nếu kéo kỳ hạn dài hơn, ví dụ 60 tháng với cùng lãi suất giả định đó, khoảng cách sẽ nới rộng lên mức vài triệu — cụ thể với các giả định trên, tổng lãi rơi vào khoảng 36,6 triệu cho dư nợ giảm dần và khoảng 40,2 triệu cho trả góp đều.

Điều đáng chú ý không chỉ là tổng lãi. Trả góp đều cho bạn một con số cố định dễ dự trù; dư nợ giảm dần bắt đầu nặng hơn nhưng nhẹ dần về sau. Đó là đánh đổi giữa sự ổn định và tổng chi phí.

Chọn cách nào cho phù hợp

Không có câu trả lời đúng cho mọi người, vì nó phụ thuộc vào dòng tiền của bạn.

Chọn trả góp đều nếu bạn muốn khoản trả cố định mỗi tháng để dễ lập kế hoạch chi tiêu, hoặc thu nhập hiện tại chưa cao và bạn cần giảm áp lực ở giai đoạn đầu.

Chọn dư nợ giảm dần nếu bạn muốn tiết kiệm lãi, chịu được mức trả cao hơn trong những tháng đầu, hoặc dự tính thu nhập về sau sẽ thoải mái hơn.

Một điểm thực tế cần biết: không phải lúc nào bạn cũng được tự chọn. Nhiều ngân hàng mặc định một cách trả cho từng sản phẩm vay, có nơi cho khách chọn. Bạn nên hỏi rõ khi làm hồ sơ, và yêu cầu nhân viên ghi cách trả vào hợp đồng.

Những chỗ dễ khiến phép so sánh sai

Có vài lỗi rất phổ biến khiến người vay so sánh lệch hẳn.

Thứ nhất, nhầm lãi suất theo tháng với lãi suất theo năm. Một mức 1%/tháng (giả định) và một mức 1%/năm (giả định) khác nhau rất xa. Hãy đọc kỹ đơn vị trước khi nhập vào máy tính.

Thứ hai, chỉ nhìn số tiền phải trả mỗi tháng mà quên tổng lãi. Một phương án có tiền hàng tháng nhẹ hơn chưa chắc đã rẻ hơn về tổng thể.

Thứ ba, bỏ qua các loại phí. Phí trả nợ trước hạn, phí bảo hiểm khoản vay, phí phạt thanh toán chậm — những khoản này khác nhau tùy ngân hàng và tùy sản phẩm, và có thể làm đảo ngược kết quả so sánh.

Thứ tư, quên rằng lãi suất vay có thể thay đổi. Nhiều khoản vay áp một mức cố định trong thời gian đầu, sau đó chuyển sang lãi suất thả nổi. Bạn nên hỏi ngân hàng xem sau giai đoạn ưu đãi thì lãi suất được điều chỉnh thế nào để ước lượng lại.

Cuối cùng, nếu bạn định trả trước hạn, hãy tính lại cả hai phương án. Trả góp đều có nghĩa là bạn trả rất ít gốc trong những tháng đầu, nên số dư nợ còn lại khi trả trước sẽ cao hơn bạn tưởng.

Tự tính với con số của bạn

Mở công cụ lãi vay trả góp trên Bàn Tính. Bạn nhập số tiền vay, kỳ hạn và lãi suất, rồi xem kết quả theo hai cách: trả đều mỗi tháng và dư nợ giảm dần.

Cách dùng hiệu quả nhất là nhập cùng một bộ số cho cả hai lựa chọn, rồi so ba thứ: số tiền phải trả tháng đầu, tổng lãi cả kỳ, và lịch trả nợ từng tháng. Nhìn vào lịch trả nợ, bạn sẽ thấy rõ tháng nào nặng nhất và liệu dòng tiền của mình có chịu được hay không.

Lãi suất để nhập nên lấy từ chính ngân hàng bạn định vay, kèm xác nhận bằng văn bản. Con số này tùy từng ngân hàng, từng sản phẩm và từng thời điểm, nên chỉ có ngân hàng mới trả lời chính xác cho trường hợp của bạn. Với chuyện vay nợ, đừng dựa vào con số ai đó kể lại.

Kết lại

Nhìn chung, dư nợ giảm dần tốn ít lãi hơn trả góp đều, vì gốc được trả nhanh hơn ngay từ đầu. Nhưng mức chênh không giống nhau ở mọi khoản vay: kỳ hạn càng dài, lãi suất càng cao thì khoảng cách càng rõ. Đổi lại, trả góp đều dễ thở hơn ở giai đoạn đầu nhờ khoản trả cố định.

Cách chắc chắn nhất là tự tính với đúng số tiền, đúng kỳ hạn và mức lãi suất mà ngân hàng báo cho bạn, rồi so cả hai phương án trước khi ký hợp đồng.